Filmowe spotkania podczas XIII Dni Kultury Polskiej w Wilnie

Dwie przyjaciółki z rumuńskich Karpat, czterej słynni przedstawiciele zakopiańskiej bohemy, polscy jeńcy w sowieckiej niewoli i kobieta, której codzienność nagle wymyka się spod kontroli. Bohaterowie tegorocznych Dni Filmu Polskiego zabiorą widzów w bardzo różne światy. Od 19 do 23 listopada w Domu Kultury Polskiej w Wilnie będzie można obejrzeć cztery filmy, wśród nich produkcje docenione na festiwalach oraz obraz z wielokrotnie nagradzaną rolą Doroty Pomykały. To wyjątkowa okazja, by w ramach XIII Dni Kultury Polskiej przyjrzeć się różnym obliczom polskiego kina i zobaczyć te historie na dużym ekranie.

Kumotry i przyjaźń silniejsza od samotności

Filmową część festiwalu rozpoczą 19 listopada o godz. 18.30 „Kumotry” w reżyserii Emilii Śniegoskiej. Dokument przenosi nas do polskiej wsi w rumuńskich Karpatach. Hanka i Bronka pochowały mężów, a ich dzieci wyjechały za granicę. Zostały wspomnienia, codzienne obowiązki i sąsiedzka bliskość, dzięki której łatwiej poradzić sobie z kolejnym dniem.

Bohaterki potrafią odnajdywać powody do śmiechu nawet wtedy, gdy życie nie oszczędza im trudności. Ich rozmowy i wzajemna pomoc pozwalają zobaczyć, jak wiele może znaczyć obecność drugiego człowieka. W tle pozostaje pytanie o przyszłość niewielkiej polskiej społeczności, której świat stopniowo odchodzi. Dla publiczności na Wileńszczyźnie opowieść o trwaniu przy własnym języku, miejscu i pamięci może okazać się szczególnie bliska.

Film otrzymał wyróżnienie specjalne na Budapest International Documentary Festival w 2026 roku. Warto zwrócić uwagę również na zdjęcia Ewy Radzewicz, przybliżające krajobraz karpackiego pogórza. „Kumotry” będą propozycją dla tych, którzy w kinie cenią uważną obserwację i historie zwykłych ludzi, z czasem stających się nam zaskakująco bliskimi. Po pokazie odbędzie się spotkanie z reżyserką i scenarzystką Emilią Śniegoską.

Niebezpieczni dżentelmeni i kłopotliwy poranek

22 listopada o godz. 17.00 przyjdzie czas na zmianę nastroju. „Niebezpieczni dżentelmeni” Macieja Kawalskiego to komedia kryminalna, w której wielkie nazwiska polskiej kultury trafiają w sam środek zupełnie niepodręcznikowej historii. Tadeusz Boy-Żeleński, Witkacy, Joseph Conrad i Bronisław Malinowski budzą się po burzliwej nocy w Zakopanem. Pamięć zawodzi, głowy bolą, a odnalezione zwłoki nieznajomego oznaczają, że na spokojny poranek nie ma co liczyć.

Zaczyna się poszukiwanie odpowiedzi, mnożą się podejrzenia i kolejne komplikacje. W bohaterów wcielają się Tomasz Kot, Marcin Dorociński, Andrzej Seweryn oraz Wojciech Mecwaldowski. Już samo spotkanie tych aktorów w jednym filmie jest dobrym powodem, by wybrać się do kina. Dodatkową atrakcją będzie możliwość zobaczenia znanych postaci historycznych w swobodnej, pełnej humoru opowieści, która pozwala twórcom puścić wodze wyobraźni.

Pełnometrażowy debiut fabularny Macieja Kawalskiego zdobył Nagrodę Publiczności Warszawskiego Festiwalu Filmowego w 2022 roku. To rekomendacja od samych widzów, którzy docenili jego pomysł na połączenie kryminalnej zagadki z komedią. Wileński seans warto zaplanować z kimś, kto lubi kino z dystansem do słynnych nazwisk i historycznej powagi.

Pojedynek o ludzką godność

23 listopada o godz. 12.00 DKP zaprosi na „Pojedynek” Łukasza Palkowskiego, reżysera znanego między innymi z „Bogów” i „Najlepszego”. Tym razem sięga on po historię polskich jeńców po sowieckiej agresji we wrześniu 1939 roku. Oficerowie i przedstawiciele elit stają się celem indoktrynacji, która ma złamać ich przekonania i skłonić do współpracy.

W centrum wydarzeń znajduje się psychologiczna rozgrywka między majorem NKWD Wasilijem Zarubinem a polskim oficerem i pianistą Karolem Grabowskim. Jego postawa ma znaczenie również dla pozostałych więźniów. W głównych rolach występują Jakub Gierszał oraz irlandzki aktor Aidan Gillen. Filmowe napięcie wynika z presji, manipulacji i decyzji podejmowanych w sytuacji, w której trudno przewidzieć konsekwencje każdego słowa.

„Pojedynek” znalazł się w Konkursie Głównym tegorocznego Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, a w plebiscycie publiczności festiwalu Dwa Brzegi w 2026 roku zajął drugie miejsce wśród filmów fabularnych. To propozycja dla widzów zainteresowanych historią, ale również dla tych, którzy cenią opowieści o charakterze człowieka wystawionego na najtrudniejszą próbę. Seans może stać się początkiem rozmowy o godności, lojalności i granicach kompromisu.

Kobieta na dachu i rola doceniona na świecie

Tego samego dnia, 23 listopada o godz. 18.30, wyświetlona zostanie „Kobieta na dachu” Anny Jadowskiej. Jej bohaterka, sześćdziesięcioletnia położna Mirka, przez lata troszczyła się o innych. W pracy jest potrzebna pacjentkom, w domu zajmuje się mężem i dorosłym synem. Własne uczucia i potrzeby nauczyła się odkładać na później. Pewnego dnia wykonuje zwykłe domowe czynności, a następnie z kuchennym nożem napada na bank.

Co doprowadziło ją do tego momentu? Reżyserka przygląda się kobiecie, którą otoczenie przyzwyczaiło się widzieć przede wszystkim poprzez jej obowiązki. To historia skłaniająca do uważniejszego spojrzenia na osoby pozornie świetnie radzące sobie z codziennością. W roli głównej występuje Dorota Pomykała, a partnerują jej Bogdan Koca i Adam Bobik.

Za kreację Mirki Pomykała otrzymała nagrodę za najlepszy występ aktorski w międzynarodowym konkursie fabularnym Tribeca Festival w Nowym Jorku w 2022 roku. W tym samym roku doceniono ją nagrodą za główną rolę kobiecą na festiwalu w Gdyni, a w 2023 roku zdobyła Orła w tej kategorii. Takie wyróżnienia są mocnym powodem, by zobaczyć, jak wiele aktorka potrafi opowiedzieć drobnym gestem, spojrzeniem i milczeniem.

Cztery seanse pozwolą przejść od humoru i kryminalnej intrygi do dokumentalnej bliskości oraz trudnych pytań o historię i współczesność. Wspólne oglądanie w kinowej sali daje czas, by zatrzymać się przy każdej z tych opowieści, a po projekcji wymienić wrażenia. Warto skorzystać z tej okazji i wybrać coś dla siebie — być może także film, po który na co dzień nie sięgnęlibyśmy sami.

Wszystkie projekcje odbędą się w sali teatralnej Domu Kultury Polskiej w Wilnie przy ul. Naugarduko 76. Bilety na „Kumotry”, „Niebezpiecznych dżentelmenów” i „Kobietę na dachu” są dostępne na kakava.lt oraz w DKP. Bilety na „Pojedynek” można nabyć w DKP, w pokoju 203, od poniedziałku do piątku w godz. 8.30–17.00. Pełny program XIII Dni Kultury Polskiej, trwających od 17 do 29 listopada, znajduje się na stronie polskidom.lt.

Zadanie dofinansowane w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą w 2026 roku.

Projekt jest współfinansowany przez Samorząd Miasta Wilna.

Partner strategiczny – Stowarzyszenie "Wspólnota Polska"