Smaki Wileńszczyzny w łyżce i na talerzu

W grudniu bieżącego roku ukazała się wyjątkowa publikacja zawierająca przepisy na wykwintnie zaserwowane dania kuchni wileńskiej. Autorką wydanej w języku litewskim książki „Vilnija tavo šaukšte” (pol. Wileńszczyzna w Twojej łyżce) jest Halina Wiszniewska, znana szefowa kuchni restauracji „Pan Tadeusz” w Wilnie, laureatka wielu międzynarodowych konkursów gastronomicznych, miłośniczka i znawczyni tradycyjnej polskiej kuchni regionu wileńskiego. Dnia 11 grudnia 2025 roku w Domu Kultury Polskiej w Wilnie odbyło się spotkanie poświęcone tej książce.

Przepisy na doskonale wszystkim znane lub rzadsze dania, będące swoistym odbiciem dziedzictwa kulinarnego Polaków z Wileńszczyzny, zilustrowane zostały profesjonalnymi zdjęciami, z kolei teksty do tej publikacji przygotowała litewska dziennikarka, publicystka Edita Mildažytė. 

Wileńszczyzna wciąż pozostaje regionem mocno związanym z naturą, ziemią, a święta kościelne mają tu duże znaczenie i oddziałują na kuchnię tradycyjną. Te fakty, jak również sezonowość znajdują odbicie w nowej książce Haliny Wiszniewskiej. Autorka przy tworzeniu przepisów wykorzystywała produkty rolne oraz to, co jest dostępne na łąkach i w lasach w danej porze roku oraz co tradycyjnie podawano na stół w Wilnie i okolicach w tym okresie.

Pani Halina w rozmowie przyznaje, że potrawy kuchni wileńskiej, które pamięta z dzieciństwa, a które  noszą ślady tradycji wielu pokoleń, były o wiele prostsze niż te, które przyrządza obecnie. Wołowina pojawiała się rzadko, preferowano drób, wieprzowinę. W swojej nowo wydanej książce zamieszcza jednak przepisy na przygotowanie różnych mięs (niektóre w więcej niż jednej wersji: np. wileńskiej, polskiej, litewskiej), jak też na flaki, żurek. 

– Przepisy na potrawy z mojej książki są często wynikiem przeplatania się kultury polskiej, litewskiej i białoruskiej na tych terenach. Było tu przecież wiele rodzin mieszanych. Niektóre smaki są jednak charakterystyczne tylko dla naszego regionu, inne niż w Polsce. Weźmy chociażby barszcz z uszkami, który nie gościł na wileńskim stole wigilijnym aż do teraz, gdy czasem się pojawia dzięki wpływom z Polski. – mówi Halina Wiszniewska.

Wilno jako miasto i stolica jest bardzo wymagające, wybredne i ma bogatą ofertę gastronomiczną, od haute cuisine po kuchnię tradycyjną. Jak twierdzi autorka książki „Vilnija tavo šaukšte”, w swojej kuchni lubi ona sam proces gotowania. Sprawia jej szczególną radość, gdy może smacznie nakarmić mniejszą grupę osób, gdyż wtedy może każdej potrawie i jej podaniu poświęcić szczególną uwagę. Zapytana o to, co najbardziej lubi gotować, szefowa kuchni wyznała, że nie przepada za deserami, bardzo lubi eksperymentować z przyrządzaniem zup, przygotowywać mięsa, przystawki na zimno. Pani Halina cieszy się, że udało jej się wydać książkę poświęconą kuchni regionu, z którego pochodzi.
– Powstawanie tej książki to nie był prosty proces – przyznaje. – Zaangażowane w to było sporo osób, jak również zajęło to niemało czasu i kosztowało dużo pracy.

W niedługim czasie planowane jest tłumaczenie książki na język polski, aby była dostępna dla szerszej rzeszy czytelników i osób zainteresowanych Wileńszczyzną i jej tradycjami.

Książkę można nabyć na recepcji Domu Kultury Polskiej w Wilnie.

Partnerem projektu publikacji książki jest Departament ds. Mniejszości Narodowych przy Rządzie Republiki Litewskiej.